ქუთაისელი მაყვალა გაბეხაძე და შორენა გოგსაძე 20 წელზე მეტია ემიგრაციაში იმყოფებიან. მძიმე ეკონომიკური პირობების გამო მათ ქვეყნის დატოვება და ურთულესი გზის გავლა მოუხდათ.
წლების წინ ორივე ქალმა ოჯახების გადასარჩენად ევროპაში, არალეგალურად წასვლა გადაწყვიტა.
ემიგრანტი არის პირი, რომელიც ტოვებს თავისი მოქალაქეობის ან მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის ქვეყანას და საცხოვრებლად მიემგზავრება სხვა სახელმწიფოში. (გაეროს 1948 წლის ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია (27-ე მუხ.).
მაყვალა გაბეხაძე საბერძნეთში, ათენში 2000-იან წლებში წავიდა
„სასტიკ გზას დავადექი”
ვმუშაობდით აბრეშუმ-კომბინატში, მაგრამ შეგვამცირეს. დავრჩით უხელფასოდ, ამოიწურა ყველანაირი საარსებო საშუალება. ავიღე პროცენტიანი ვალი და წამოვედი საზღვარგარეთ. დავადექი სასტიკ გზას. დავიმალეთ ავტობუსში, სამანქანო ნაწილში. ერთ ყუთში 20 ქალი ვიყავით, ჩავლაგდით თევზებივით. არ უნდა დაგვეხველა, სუნთქვისაც კი გვეშინოდა, რომ პოლიციას არ შევემჩნიეთ. ჯოხს რომ მოაკაკუნებდნენ ვიცოდით, რომ პოლიცია იყო და ხმა არ უნდა გაგვეღო. იყო ადგილები, გააჩერებდა მძღოლი ავტობუსს და თუკი ტუალეტი გვინდოდა ან წყალი ან სხვა რამ მაშინ უნდა გვეთხოვა. სამი დღე გზაში ვიყავით და ასე წვალებით, სიმწარით ჩამოვაღწიეთ საბერძნეთში. მეშინოდა, როგორ არ მეშინოდა, რისკებზე იყო ყველაფერი დამოკიდებული. ხალხი გამაყუღუჩებლებით და წამლებით იყო წამოსული. ყველა გაჩერებაზე ველოდებიდით ან დაჭერას ან სიკვდილს. ხმები დადიოდა რომ გაიგუდა ვიღაცა, სამი გარდაიცვალა, პოლიციამ ჩამოიყვანა ჩახუთული ხალხი და ამისთანა შემეთხვევბის მოლოდინში ვიყავით მთელი გზა. როგორ არა, რისკზე ვიყავით წასული. ან ჩამოვიდოდით ცოცოხალი ან არა.
„ტარაკნებთან ერთად გვეძინა“
როცა ჩამოვეთ, აქ ერთი არალეგალური ოთახი იყო, სადაც 40 ქალი ვიწექით. ერთ ქალს ქონდა ნაქირავები. ჩვენი პაროლები გვქონდა და თუ სამჯერ არ დავაკაკუნებდით კარს არავინ გაგვიღებდა. პოლიციის ეშინოდა მასაც, რადგან არალეგალურ საქმიანობას ეწეოდა. ამ ქალთან ვიყავით შეთანხმებულები, რომ სამსახური ეშოვა ჩვენთვის, მაგრამ მისი ინტერესებიდან გამომდინარე იქ დიდიხანს გვაჩერებდა. ხალხი 6 თვეც იყო იქ სამუშაოს გარეშე. ერთი ღამე 5 ევრო ღირდა. ყოველ დღე იკრიბებოდა კიდევ საჭმლის ფული 2 ევრო. წარმოიდგინეთ დღე-ღამე 7 ევრო. 250 ევრო უნდა გადაგვეხადა სამსახური რომ ეშოვა.
„ვითომდა დამსაქმებელი“
ჩემი პირველი სამუშაო იყო, ერთ ოჯახში ბებია-ბაბუასთან უნდა ვყოფილიყავი . ამ ქალითვის უნდა მომევლო, თუმცა ეს ქალი, ბებია, ახლოს არ მიკარებდა , უფუნქციოდ ვიყავი. მე რომ წამოვედი ვიღაც სხვა ქალი შეიყვანა, იმისგან ფული ცალკე აიღო რა თქმა უნდა 200 ევრო. ჩემი შემცვლელი ერთი კვირა გაჩერდა იქ და მერე ის ბებია ფსიქიატრიულში წაიყვანეს. იმ ჩვენმა ვითომდა დამსაქმებელმა იცოდა ამ ბებოს მდგომარეობის შესახებ, რომ მასთნ ვერავინ გაჩერდებოდა, მაგრამ მისთვის მთავარი ფული იყო. ამის შემდეგ დავბრუნდი საქართველოში.
„მოვდიოდი სახლში 3 500 ევრო პროცენტიანი ვალით“
აიკრიბა ფული ახლობლობაში, სანთესაოში. სამგზავრო ფული, პასპორტის ჩაბარების და კიდე სხვა ბევრი უბედურების. წამოვედი ასე ანერვიულობელი, თურქეთში სისხლდენა დამეწყო. მძღოლებმა თქვეს მორჩა, თუკი ასე გაგრძელდა სავადმყოფოში უნდა მივიყვანოთ სხვა გამოსავალი არააო. სისხლი ვერ გააჩერეს. მოვდიოდი სახლში 3 500 ევრო პროცენტიანი ვალით და ისეთ სტრესში ვიყავი სიცოცხლე აღარ მინდოდა.
„ხელმეორედ გადავწყვიტე ბედის ცდა“
ჩამოვედი სახლში და ჯარის ნაწილში დავიწყე მუშაობა, მაგრამ ეს საკმარისი არ იყო. პროცენტები იზდებოდა. ისე იყო მდგომარეობა რომ, ჩემმა შვილმა იფიქრა წამოსვლა აქეთ. ეს ყველაფერი რომ გავიაზრე, ამხელა ვალები, ჩემი შვილი აქ ასეთ მდგომარეობაში, ისევ გადავდე თავი და ხელმეორედ გადავწყვიტე ბედის ცდა. ( ეს ახლა ჩემი ისტორიაა, თუმცა არიან ქალები ვისთვისაც საბერძნეთი მეორე სახლია. ამბობენ სანამ ჯოხს არ დავიკავებთ ხელში იქამდე არ დავბურუნდებითო). ამ მეორე გზაზეც 3 500 ევროიანი ვალის აღება მომიწია ისევ პროცენტით. სახლში რომ მოდიოდა გადასახადების ამკრები ყველა ჩემ შვილს კითხულობდა, იმიტომ, რომ იცოდნენ მაყვალა განადგურებული იყო. ერთმა მევალემ დამიძახა, შემიყვანა ოთხში და ასე მითხრა კედელზე ტვინს მიგასხმევინებ, შენს ვალებს მე ხო არ გადავიხდიო. ჩემს შვილს ბევრი უჭირდა იტალიაში ყოფნა, მაგრამ კი არ წამოსულაო. თავს გაგიტეხავ იცოდეო.
„მითხარი ერთი ასეთ ფულს რა ქვია ?!“
მეორე გზაც ასე რთული იყო. მეორე დამსაქმებელი პირველზე ამბობდა აფერისტიაო, მაგრამ თვითონ უარესი აღმოჩნდა. მერე ბევრი სამსახურის გამოცვლა მომიწია. მიდის ტანჯვის დღეები. მითხარი ერთი ასეთ ფულს რა ქვია?! არ ქვია წამებაში აღებული ფული?!
„ყოველ დღე ვფიქრობ ჩავალაგო ბარგი და წამოვიდე“
უკვე წლებია აქ ვარ. ძალინ მენატრებით ყველანი. თითოეული ადამიანი მახსენდება. ვეხვეწები ყველას საზღვარგარეთ ნუ წამოხვალთ. მაქეთ მოძებნეთ რამე. დიდი ფულზე ნუ იფიქრებთ. სიმდიდრისა და ოქროს მოხვეჭაზე. მთავრობას ვთხოვ ეს ხალხი დაასაქმოს. ყველას, ყველა ენატრება, მაგრამ საშუალება არაა წამოსვლის . აქედან რომ წამოხვალ მერე უკან ვეღარ დაბრუნდები. მე რომ დავბრუნდი საოცარი ვალები დამედო. 47 კილო ვიყავი და უფრო დავიკელი. სულ ნერვებზე ვიყავი რომ ვფიქრობდი ამდენი ვალები საიდან გამესტუმრებია. წლები დაჭირდა ამ ყველაფერის გასააზრებლად და მოსაგვარებლად. ახლა კი ყოველ დღე ვფიქრობ ჩავალაგო ბარგი და წამოვიდე.
შორენა გოგსაძე იტალიაში 2001 წელს ტურისტულად შევიდა
„ძალიან პატარა შვილი მყავდა, მეუღლე არ მუშაობდა“
იტალიაში 2001 წელს წამოვედი. დიდი გაჭირვება იყო ქვეყანაში და გადავწყვიტე საზღვარგარეთ მეცადა ბედი. მემუშავა, რაღაც ორი კაპიკი ამეღო და ჩემს ოჯახს დავხმარებოდი. ძალიან პატარა შვილი მყავდა, მეუღლე არ მუშაობდა . სწორედ ეს გახდა ჩემი წამოსვლის მიზეზი .
„ეს ჩემი პირველი მოგზაურობა იყო“
იტალიაში ტურისტული ვიზით წავედი. ერთმა ათმა ადამიანმა გავაკეთეთ ასევე, ვითომდა სამოგზაუროდ მივდიოდით. ჯერ იტალიაში უნდა ჩავსულიყავით, იქედან საფრანგეთში და ასე შემდეგ. ასე რომ, ჩვენ ჯერ ჩავედით თურქეთში, შემდეგ ავიღეთ ვიენას ბილეთები და ამის შემდეგ ყველა თავის გზაზე წავიდა. ჩვენ კი ორი ქალი იტალიაში წამოვედით. ვიენიდან მილანში გამოვფრინდით მილანიდან უკვე რომში. ასე იყო საჭირო, რადგან მიუხედავად იმისა რომ უკანონოდ არ შევსულვართ იტალიაში, მოგვიანებით ჩვენი იქ ყოფნა უკვე უკანონო იქნებოდა. ძალიან ვნერვიულობდი ეს ჩემი პირველი მოგზაურობა იყო . მაშინ 25 წლის ვიყავი. არ მქონდა დიდი ცხოვრებისეული გამოცდილება და დიდ განცდაში ვიყავი. რომ ჩავდიოდი აქ 2 ქართველი დამხვდა. არაჩვეულებრივი პიროვნებები. ისინი დამეხმარნენ ძალიან. დედაჩემის მეზობლები იყვნენ და ამ საქმიანოთ იყვნენ დაკავებულები. მიყავდათ ხალხი და ასაქმებდნენ. იდეაც აქედან წამოვიდა. მაშინ საბერძნეთი იყო უფრო, ასე ვთქვათ პოპულარული. საბერძნეთში უფრო მიდიოდა ხალხი, რაღაც ათიოდე სიტყვა თუ ვიცოდი იტალიურად, მაგრამ არ გამჭირვებია, სამუშაო ერთ თვეში დავიწყე. ამ ერთ თვეში ბევრი, რამ ვისწავლე. დედაჩემის ახლობლების გარდა იქ სხვა ქართველებიც დამხვდნენ . ისინიც მეხმარებოდნენ მიხსნიდნენ. ერთ თვეში უკვე ბავშვის მომვლელის სამუშაო მინახეს. ასე ერთ წელი ვიყავი რომში, არაჩვეულებრივ ოჯახში, არაჩვეულებრივად მიმიღეს. იმ ერთ წელშიც დიდი გამოცდილება მივიღე და მერე ნელ-ნელა გავიკვლიე გზა.
„ერთი წელი ვიცხოვრე არალეგალურად“
უკვე ლეგალურად ვარ იტალიაში, დიდი ხანია, რაც საბუთი მაქვს . ყველა გადასახადს ვიხდი. ერთი წელი ვიცხოვრე არალეგალურად , თუმცა სიმართლე ვთქვა მაშინაც არ მქონია პრობლემები. თუ მშვიდად ცხოვრობ, პოლიციაც არ ინტერესდება შენით. ის ოჯახი დამეხმარა, სადაც ვმუშაობდი, რაღაც თანხა გადავიხადე და მადლობა ღმერთს ერთ წელიწადში უკვე ის შიშიც გამიქრა, რაც მქონდა.
„რაღაც პროცენტით აქაური სისხლი გადავისხი“
ამ ეტაპზე სხვადასხვა ოჯახში დავდივარ. დამლაგებლად ვმუშაობ, კიდევ რამდენიმე მოხუცს ვუვლი. საკმაოდ გადატვირთული ვარ, მაგრამ შაბათ-კვირას ვისვენებ. საქართველოში დავბრუნდე თუ არა ეს ჯერ არ გადამიწყვეტია. სანამ შევძლებ და ჯამრთელობა შემიწყობს ხელს აქ ვიქნები. აქაურობას ძალინ მივეჩვიე. ალღო ავუღე აქაურ ცხოვრებას . იტალიელი ვარ-მეთქი ვერ ვიტყვი, მაგრამ რაღაც პროცენტით აქაური სისხლი გადავისხი. ფაქტიურად აქ გავიზარდე, აქ ვისწავლე ბევრი რამ. ცხოვრებისეული გამოცდილებაც აქ მივიღე. თავიდან მიჭირდა, შვილი მენატრებოდა, მშობლები. ნევროზიც კი ავიკიდე. პირველი ექვსი თვე ამ კუთხით საშინელება იყო, მიუხედავად იმისა რომ კარგი ოჯახი შემხვდა. იცის-ხოლმე ,როცა შორს ხარ შემოგაწვება ნოსტალგია. ღმერთის წყლობით ხშირად ვუკავშირდები ჩემს ოჯახს . საქართველოშიც ვიყავი ჩამოსული, ყოველ წელს დავდივარ. თუმცა სრულ დაბრუნებას ჯერ კიდევ არ ვგეგმავ.
„მთელი იტალია სავსეა ქართველებით“
ქართველები აქ ძალიან ბევრნი ვართ, უზღვავი. მახსოვს მე რომ ჩამოვედი მეხუთასე ვიყავი. მაშინ ყველანი ერთმანეთს ვიცნობდით , რადგან ცოტანი ვიყავით. ახლა კი მთელი იტალია სავსეა ქართველებით.
„ყველა ქართველს ჩირქს გვცხებენ“
ყველა ვინც აქაა გაჭირვებამ ჩამოიყვანა. მათი ოჯახები გზავნილებზე და ამანათებზე არიან დამოკიდებული. ყველას ქამარ-შვილი ყავს დატოვებული, მშობლები. როგორც ვთქვი იმატა ემიგრატების რაოდენობამ. სამწუხარო ისაა რომ ჩამოდიან, ჩამოყავთ მეუღლეები, შვილები, რომლებიც იპარავენ და თავს გვჭრიან. ასეთი რაღაცეები ხშირად ხდება და ეს ძალიან სამწუხაროა, ყველა ქართველს ჩირქს გვცხებენ.
„ძალინ ბევრნი ვართ“
ჩამოდიან ეს საწყალი ქართველი ქალები, მაგრამ უკვე აქაც გაჭირდა სამსახურის შოვნა. ძალინ ბევრნი ვართ. ამას გარდა აქ სხვებიც არიან. ასე რომ ძალინ გართულდა სამუშაოს შოვნა, მათთვისაც კი ვისაც საბუთები წესრიგში აქვთ. აქაც არაა დალხენილი მდგომარეობა. ვერავის ვერ ვეტყვი რომ არ წამოვიდნენ, რადგან თავის დროზე მეც ასეთი ნაბიჯი გადავდი და ვიცი მათი სასოწარკვეთა, მაგრამ იმასაც ვურჩევდი რომ დაფიქრდნენ, რადგან არც აქ დავხვდებათ ია-ვარდი.
ბოლო წლებში საქართველოდან ,,გახიზნული და გადახვეწილი“ თანამოქალაქეების ზუსტი მონაცემები სტატისტიკის მიღმაა დარჩენილი. შრომითი მიგრაცია, გასულისაუკუნის 90–იან წლებიდან, ,,რკინის ფარდის“ მოშლის შემდეგ გახდა აქტუალური. მისი ერთ-ერთი, ძირითადი მიზეზი უმუშევრობაა, რომელიც ქვეყანაში დღემდე მნიშვნელოვან პრობლემად რჩება.
საქსტატის 2022 წლის მონაცემებით საქართველოდან 125 269 ემიგრანტია გასული. მათ შორის 77 107 მამაკაცი და 48 162 ქალია.
მათივე ინფორმაციით, 108 590 ემიგრანტი 15-დან 64 წლამდეა. 13 058 0-დან 15 წლამდე, 65 წელს ზემოთ კი ემიგრანტთა რიცხვი 3 621-ს შეადგენს. ბოლო 10 წელიწადში ემიგრანტების რიცხი 34 685-ითაა გაზრილი.
2012 წლიდან საქსტატის მონაცემები შსს სასაზღვრო პოლიციის მონაცემებს ეყრდნობა.
2000 წლისთვის არსებული მონაცემებით, იმ ქვეყნების „ტოპ-სამეული“, სადაც ყველაზე მეტი ქართველი ემიგრანტი იყო ასეთია – რუსეთი (630 000 ), უკრაინა (70 000) და საბერძნეთი (70 000).
საზღვარგარეთ მყოფ ქართველ ემიგრანტთა საერთო რაოდენობის (ე.წ. Migrant Stock) შესახებ გარკვეულ, მაგრამ არასრულყოფილ სურათს იძლევა გაეროს ეკონომიკური და სოციალური საკითხების დეპარტამენტის (UN DESA) შეფასებები, რომლებიც მიგრანტებს საზღვარგარეთ დაბადებული მოსახლეობის კატეგორიის მიხედვით ითვლის.
გაეროს შეფასებებით, 2020 წელს საქართველოში დაბადებული და საზღვარგარეთ მცხოვრები მიგრანტების რაოდენობა 861,077-მდე გაიზარდა.
საქართველოს ეკონომიკა ემიგრანტი ადამიანების მიერ გამოგზავნილ ფულად გზავნილებზე მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული.
საქართველოს ეროვნული ბანკის ინფორმაციით, 2023 წლის აგვისტოში ქვეყანაში შემოსული ფულადი გზავნილების ნაკადების მოცულობამ 287 მლნ აშშ დოლარი (752.6 მლნ ლარი) შეადგინა.
ამ თვეშიც ყველაზე მეტი, 60.3 მლნ დოლარის გზავნილი რუსეთიდან განხორციელდა, რაც 45.6%-ით შემცირებული მაჩვენებელია წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. მთლიან გზავნილებში რუსეთის წილი 21%-ია.
მეორე ადგილს 45 მლნ დოლარით იტალია იკავებს (წლიური ზრდა 23%), მესამეზე ამერიკაა 40.2 მლნ დოლარით (ზრდა 37.6%), მეოთხეზე გერმანია 20.4 მლნ დოლარით, (ზრდა 33%), ხოლო მეხუთე ადგილს საბერძნეთი იკავებს 20 მლნ დოლარით (ზრდა 6%).
ამავდროულად, 2023 წლის აგვისტოში საქართველოდან საზღვარგარეთ 29.2 მლნ აშშ დოლარი (76.6 მლნ ლარი) გადაიგზავნა, რაც 2022 წლის აგვისტოს (29.5 მლნ აშშ დოლარი) ანალოგიურ მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით ნაკლებია.
მიუხედავად იმისა რომ, საქართველოს პრემიერ მინისტრი ირაკლი ღარიბაშილი აცხადებს რომ, ქვეყანაში სიღარიბისა და უმუშევრობის დონე ისტორიულ მინიმუმზეა, საქართველოდან წასვლის მსურველთა ოდენობა კვლავ მზარდია. ამ ეტაპზე ემიგრაციის სასურველ ქვეყნად ამერიკა მოისაზრება. ქვეყნიდან გასვლის მსურველები სახიფათო, არალეგალურ გზებს მიმართავენ, რა დროსაც არაერთი გარდაცვალების ფაქტი ფიქსირდება.
მასალა მოამზადა: თამარ ქავთარაძე, თათია ახვლედიანი
