დრო აღარ ითმენს, გვეღუპება ხალხი. ნერგეეთში ხალხს რომ სცოდნოდა, ასეთი საფრთხე ემუქრებოდა, არ დარჩებოდა ასეთ საშიშ ადგილას. – აცხადებენ სპეციალისტები “კვირის პალიტრასთან” ინტერვიუში
„ამას სიგნალის სისტემაც ვერ შველის, ყველაზე კარგი გამოსავალია მუდმივი მონიტორინგი ადგილზე“
განაცხადა ნინო ჩხობაძემ “აღმოსავლეთპარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმის” ეროვნული პლატფორმის თავმჯდომარემ “კვირის პალირასთან”
– ქართველები ძალიან ნელა ვმოქმედებთ, როცა რაღაცას გვიწერენ, არ ვკითხულობთ, რა როგორ წერია. თუ Uგაამახვილებდნენ ყურადღებას, თვითონ მოსახლეობა დასვამდა კითხვას და ატყდებოდა განგაში. ის ტერიტორია დიდი ხანია საშიშ ზონაშია. პირდაპირ რომ მისულიყვნენ მოსახლეობასთან და ეთქვათ, უნდა გაგასახლოთო, შეიძლება არ დათანხმებულიყვნენ. ამიტომ უნდა არსებობდეს მექანიზმი, რომლითაც ხალხს ავუხსნით რისკებს. იქაურ ხალხს რომ ჰკითხო, გეტყვიან, როგორ შეიძლებოდა აქ მეწყრული ზონა ყოფილიყოო. აბა, ტყუილად ხომ არ გააკეთეს ეს შეფასება გეოლოგებმა?! იქაურობას 0,7, 0,9 კოეფიციენტი აქვს მინიჭებული, როცა ყველაზე მაღალი კოეფიციენტი ერთია. გამოდის, ყველაზე საშიში ზონა ყოფილა. როცა ასეთ სიტუაციასთან გვაქვს საქმე, უხვი ნალექი მოდის, აუცილებელია ხალხი გაიყვანო. სამუშაოა როგორც მოსახლეობასთან, ასევე ადგილობრივ ხელისუფლებასთან, რათა პრევენციული ღონისძიებები გატარდეს. სამინისტრომ კონკრეტულ ადგილებზე რისკების შეფასება დაიწყო, მზადდება დამატებითი რუკები, მაგრამ დრო აღარ ითმენს. ხომ ხვდებით, რამდენად ექსტრემალური მდგომარეობაა? კლიმატის ცვლილების გამო ზუსტ პროგნოზს ვერ ვაკეთებთ. ამ სიტუაციაში მკაფიო ინსტრუქციები უნდა ჰქონდეთ ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებს. ადგილზე უნდა იყვნენ სპეციალისტები. საინფორმაციო ბიულეტენები ყოველ წელს გამოდის და ეგზავნება თითოეულ მუნიციპალიტეტს. სამწუხაროდ, 2006 წლიდან აღარ არსებობს გეოლოგიის სამსახური, რომელიც მონიტორინგს უზრუნველყოფდა. ადრე მივლინებული იყვნენ თბილისიდანაც და მუშაობდნენ ადგილობრივებიც, აკვირდებოდნენ, რა მოხდებოდა, ახლა არაფერი ხდება. მოვიდა დიდი რაოდენობით ნალექი, რომელსაც დაერთო ქარიშხალიც. ამას სიგნალის სისტემაც ვერ შველის. ყველაზე კარგი გამოსავალია მუდმივი მონიტორინგი ადგილზე, ამისთვის კი სპეციალისტია საჭირო. დღეს გეოლოგების ნაწილი გარემოს დაცვის სამინისტროშია, ნაწილი – ეკონომიკის სამინისტროში, სულ 20 კაცამდეა. წარმოგიდგენიათ, რამხელა სტრუქტურა იყო და რა დონეზე ვართ დასული? უნდა იყოს ერთი სამსახური, ერთად უნდა მოქმედებდნენ. ჩვენ მთიანი ქვეყანა ვართ და ამ გამოწვევის წინაშე ვიქნებით ყოველთვის. შოვის ტრაგედიის დროსაც იგივე ვთქვი – ამ ბიულეტენების წამკითხველი ადგილზე მაჩვენეთ, რომელიც კითხვას დასვამს, რა უნდა გავაკეთოთო. ამის პოტენციალი მუნიციპალიტეტებში არ არის. სპეციალისტების სერიოზული დეფიციტია. ასეთი პროცესები უფრო აჩქარდება. ამიტომაც არა გვაქვს ლოდინის დრო, არ მოგვცემს ბუნება ამოსუნთქვის საშუალებას. საფრთხე კიდევ არის მოსალოდნელი. თოვლმა დნობა დაიწყო და სიფრთხილე გვმართებს, უნდა ვიმოქმედოთ ერთდროულად, ყველა მიმართულებით, მკაფიო უნდა იყოს გადაწყვეტილება. სამწუხაროდ, წინასწარი გაფრთხილების სისტემა არ გაგვაჩნია, გარდა იმისა, რომ ინფორმაციას გზავნიან მუნიციპალიტეტებში. არადა, მუდმივ კოორდინაციაში უნდა იყვნენ გარემოს დაცვის სამინისტროსთან. პრევენციული ღონისძიების გატარება მარტო აპარატურა არ არის, ადგილებზე სპეციალისტების ყოფნის გარეშე არაფერი გამოვა. ჩემს დროს უმაღლეს სასწავლებლებს ვედავებოდით, რომ საგნობრივად არ იყო ეფექტური ის, რასაც გვასწავლიდნენ. თვეობით გავდიოდით პრაქტიკას, მაგრამ ამითაც უკმაყოფილო ვიყავით, ახლა შეიძლება სტუდენტს ერთკვირიანი პრაქტიკა გაატარონ და მორჩა. ვინმეს რომ წაეკითხა 2023 წლის ბიულეტენი, ის ხალხი იქიდან გაყვანილი იქნებოდა. მუდმივად უნდა იყოს ჩართული მოსახლეობა, თვითონ უნდა აკვირდებოდეს, რა ხდება მთის ფერდებზე. ამაზე ბევრი რამ არის დამოკიდებული. 7 თვე გავიდა შოვის ტრაგედიიდან და ვინმე დაინტერესდა, თუნდაც მედია, რამე თუ გაკეთდა? ამ უდიდესი ტრაგედიის შემდეგ მხოლოდ ის ითქვა, გამოვყოთ ზონები, სადაც რისკები ყველაზე მაღალიაო. სპეციალისტები საუბრობენ, მაგრამ როდემდე ვისაუბრებთ? დატრიალდება ტრაგედია და მერე ატყდება ვაი-ვიში.
„ადგილზე პასუხისმგებელი უნდა იყოს ვინმე, ვინც რუკას დახედავს და მიხვდება რა პრობლემაა“ შეიძლებოდა თუ არა ნერგეეთის ტრაგედიის აცილება, დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა ინსტიტუტის დირექტორს, სეისმოლოგ ზურაბ ჯავახიშვილს “კვირის პალირამ” ჰკითხა.
– ძნელია ამაზე პასუხის გაცემა, მაგრამ ქვეყანაში უფრო გამართული რომ გვქონდეს პრევენციის სისტემა, ტრაგედიის შემცირება მაინც შეიძლებოდა. ეს ადგილები რუკებზე მონიშნულია როგორც საშიში ადგილები და იქ დამატებითი კვლევები უნდა დაწყებულიყო. კონკრეტულად როდის ჩამოწვება მეწყერი, ამის პროგნოზირება შეუძლებელია, მაგრამ როცა ვიცით მეწყერსაშიში ადგილია, უნდა დაიწყოს მუშაობა. გარემოს დაცვის ეროვნულ სააგენტოში გამოცდილი გეოლოგები მუშაობენ, მათ 2016 წელსაც მონიშნული ჰქონდათ ეს ადგილი. მთელი საქართველოს მასშტაბით რამდენიმე ათასი ადგილია მონიშნული სხვადასხვა რეგიონსა და მუნიციპალიტეტში. როგორც ვიცი, მუნიციპალიტეტებში მიდის ინფორმაცია, მაგრამ რუკა რომ მივა, იქ სპეციალისტი უნდა დახვდეს, ან ინსტრუქცია მაინც უნდა მიჰყვებოდეს, როგორ უნდა იმოქმედოს ადგილობრივმა ხელისუფლებამ. ამიტომ გაცილებით დეტალური რუკებია საჭირო. მეწყერსაშიში ზონების გამოვლენა, ინტენსივობა და სიხშირე საფრთხის რუკებში ჩანს. მათზე დატანილია შენობებიც. ასეთ საფრთხეებს ვერ ავიცილებთ, თუ მოსახლეობა, ადგილობრივი მმართველობა და ბიზნესმენები საქმეში არ ჩაერთვებიან. რაც არ უნდა მაღალი დონის იყოს გეოლოგიური სამსახური, საქართველოს მასშტაბით ბევრს ვერაფერს გააკეთებს. დიახ, ბიულეტენებს გარემოს დაცვის ეროვნული სააგენტო ადგენს, მაგრამ ადგილზე პასუხისმგებელი უნდა იყოს ვინმე, ვინც რუკას რომ დახედავს, მიხვდება რა პრობლემაა. გამგებელი როგორ წაიკითხავს მას? აუცილებელია ასეთ ადგილებში გეოლოგი ან ისეთი პირი იყოს, ვისაც გარემოს ანალიზი, საფრთხეების შეფასება შეუძლია. მოსახლეობამაც აუცილებლად უნდა მოითხოვოს დეტალური მოქმედების გეგმა.
