რას წერენ სოციალურ ქსელში გურამ დოჩანაშვილის შესახებ

კლასიკოსი მწერლის, გურამ დოჩანაშვილის გარდაცვალებას სოციალურ ქსელში ექმაურებიან:

ლევან ბერძენიშვილი კლასიკოსი მწერლის, გურამ დოჩანაშვილის გარდაცვალებას ეხმაურება და მასთან პირველ შეხვედრას იხსენებს.

„პირველად გრენობლში შევხვდით ერთმანეთს და ისე ვიკამათეთ მალარმეს კაფეში, მეპატრონეს ჩხუბი ეგონა. ბეთჰოვენს ებრძოდით და ვერდის ადიდებდით. ბევრი ვილაპარაკეთ ძმებ კეჟერაძეებსა და მათს დაზე, რომელსაც ბევრი არ იცნობდა. ოცდახუთი წელი ვინახავდით ამ სიყვარულს, ხშირად ვლაპარაკობდით, ისევ ვკამათობდით, მეამაყებოდა, მეგობარს რომ მიწოდებდით. ნახვამდის, კანუდოსის მკვიდრო, უსაყვარლესო კაცო, დღესაც „ეპოქა დამთავრა დიდი“,- წერს ლევან ბერძენიშვილი.

„ეპოქალური დანაკარგების დღეებია – ერთი გიგანტური ქართველის დაკრძალვის დღეს, მეორე დიდი გიგანტური ქართველი დავკარგეთ“,- ასე ეხმაურება ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორი, გიორგი კეკელიძე კლასიკოსი მწერლის, გურამ დოჩანაშვილის გარდაცვალებას.

„გურამ დოჩანაშვილთან, უკიდურესად მოკრძალებულ ბინაში, თუ ერთხელ მაინც ყოფილხართ, თუ გინახავთ ეს საოცარი მწერალი, როგორ ასხამდა ჩაის, როგორ ჭრიდა პურს მის საყვარელ მეუღლესთან, ნათელასთან ერთად, როგორ უწყლიანდებოდა თვალები სრულიად უბრალო ამბების თხრობისას, მიხვდებოდით – ასეთი ადამიანები ბავშვობიდან კი არ მოდიან, საერთოდაც არასდროს მიდიან ბავშვობიდან.

“ასეთი ბავშვებს უზარმაზარი ამბები ახლავთ ხოლმე თან – პროკლამაციის გაკვრისთვის დაჭერილი ახალგაზრდა გურამი, მოგვიანებით მოიგონებს, როგორ ისხდნენ მეგობრები ბინაში, მათ შორის კოსტავა და გამსახურდია, როგორ აშრობდნენ ახალდაბეჭდილ სველ ფურცლებს, როგორ დასხდნენ უნებლიედ და როგორ აყვათ შარვლებზე ფურცლები. ეს სცენა, ეს სასაცილო და ცოტა ყოფითი სცენა იყო ის მაგიური რეალიზმი, სადაც მერე დოჩანაშვილმა იცხოვრა და ბევრი გვაცხოვრა. ამ უცნაური სცენით დაიწყო ის დიდი ისტორია, რომელმაც ქვეყანა დამოუკიდებლობამდე, გურამი კი დიდ ლიტერატურამდე მიიყვანა. კაატინგები ბლომად შემოხვდა, მაგრამ ამ კაცს ლიტერატურა უყვარდა და ლიტერატურა კიდევ კაატინგებს ისედაც გულისხმობდა.

წავიდა და დაგვიტოვა ერთი წამი. ის წამი, სადაც ყველამ ვიცით საკუთარი თავი – სწორედ გურამმა გვისახსოვრა. უბრალოდ ჩვენ ამ წამის შემჩნევამდე ვიძინებთ ხოლმე“,- წერს გიორგი კეკეკლიძე.

“გურამ დოჩანაშვილი დაიხარჯა! მოუკვდა ოჯახს, სამშობლოს, დედამიწას.” – როი აბუსელიძე

“1989 წლის 9 აპრილის დილას სიცხით და გამონაყარით გავიღვიძე. სახლში, როგორც მთელ ქვეყანაში, ისტერიული გარემო იყო, ჩემთვის დიდად არავის ეცალა. დაწექი და გაგივლისო, მითხრეს. 13 წლის ვხდებოდი მალე. ცხადია ვერ დავწექი, მომხდარს ავადმყოფურად განვიცდიდი, ტელევიზორს მიშტერებული ვუყურებდი გლოვას და დაჩეხილ გვამებს. რამდენიმე საათში სიცხე 40-მდე ამივარდა, სახე და სხეულიც სულ დამეფარა გამონაყარით. ჩუტყვავილა აღმომაჩნდა, ოღონდ არ ვიცი ნერვიულობის გამო იყო თუ რის გამო, მძიმე ფორმით. „ბრილიანტის მწვანით“ სრულად დაფარული, სიცხიანი ვიწექი და გადაბმულად ვტიროდი. ტელევიზორის ყურება ამიკრძალეს და მეც, გაბრაზებულმა და მოწყენილმა, თაროზე შემოდებული ერთი დიდი მწვანე წიგნი მექანიკურად ჩამოვიღე და ლოგინში დავიწყე კითხვა. ის წიგნი „სამოსელი პირველი“ იყო.

როცა მაღალი სიცხე გაქვს, აღქმა თავისთავადაა გამძაფრებული და ცოტა ჰალუცინაციებისკენაც მიდრეკილი ხარ. მე ასე ვარ ხოლმე, ყოველ შემთხვევაში. და ამიტომ ეს წიგნი, თავისი მკვეთრი და დაუვიწყარი, არქეტიპული პერსონაჟების გალერეით და ამბებით, ჩემთვის მისწრება აღმოჩნდა მაშინ, გაქცევასავით იყო რეალობიდან. დღემდე სიზმარივით მახსოვს ჩემთვის გამორჩეული რამდენიმე, არც თუ ცენტრალური, ლამაზქალაქელი პერსონაჟი – ლამაზი და გონიერი ტერეზა, მარტოსული და უბედური ედმონდო, რომელიც დაბადების დღეებზე ყველას ფინჯანს და ლამბაქს ჩუქნის, რომანტიკული და ქედმაღალი მამიდა არიადნა, რომელიც თავის „ნამდვილ მამაკაც“ ვასკოს მისტირის და ის ყალბი, მაღალფარდოვანი „ინტელექტუალი“ დულიო, რომლის ანარეკლსაც ახლაც ვხედავ ხოლმე ჩვენს საერთო საჯარო სივრცეში. დღემდე ვთვლი, რომ ვინსენტე – რომელიც, თუ პერანგი ყელამდე შეკრული აქვს, ზრდილი და დახვეწილი თამადაა და სადღეგრძელოებს „თქვენ, ჩვენო ძვირფასო“, ასე იწყებს, მაგრამ ღილები თუ ჩაიხსნა, ხალხს „შე ჩემაო“ უყვირის – ერთ-ერთი ყველაზე სასაცილო პერსონაჟია, რაც კი საერთოდ შემხვედრია. და არასოდეს დამავიწყდება ქალაქის შეშლილის უბედური და შეშინებული ბებია, შვილიშვილის მიმართ უდიდესი და განწირული სიყვარულით.

ლამაზქალაქის ამბებით სრულიად შეპყრობილმა და ისევ სიცხიანმა სულისშემხუთავი კოშმარივით აღვიქვი კამორის ატმოსფერო – დახშული, ბოროტი და კლაუსტროფობიული. მერე კი, კანუდოსში, სიგიჟეში გადავედი – უკვე თავბრუ მეხვეოდა ამდენი ფანტასტიკური პერსონაჟით, ამბით, ისტორიით, საერთოდ აღარაფერი მახსოვდა ისე მინდოდა დიდი კანუდოსელების გამარჯვება მენახა ბნელ ძალებზე. ორი პერსონაჟი უბრალოდ შემიყვარდა – ერთდროულად უაღრესად მასკულინური და თან მაინც რაღაცნაირად მორიდებული, ჩუმი ზე მორეირა და ის ხმამაღალი, ხმაურიანი არტისტი დონ დიეგო, თავისი პერფორმანსის მსგავსი, ტივზე ზანზალაკებიანი თვითმკვლელობით და მანამდე იმ მოულოდნელი, შოკისმომგვრელი, ფრაზით – „მივიდა, მოკლა“.

მოკლედ, ისე მოხდა, რომ ეს წიგნი ზუსტად იმ დროს, იმ ვითარებაში და ასაკში წავიკითხე, რომელშიც უნდა წამეკითხა. სხვა დროს რომ წამეკითხა, ალბათ შთაბეჭდილებასაც სხვას მივიღებდი და არც ასეთი ემოციური ბმა გამიჩნდებოდა. მაგრამ მაშინ ამ წიგნმა მიმკურნალა, მგონი საერთოდ „რომანი“ შემაყვარა. და თავდაჯერებაც მომიტანა – ლამაზქალაქში თბილისის, კამორაში საბჭოეთის, კანუდოსში მითიური თავისუფლების სივრცის ამოცნობით თავი ყველაზე ჭკვიანი მეგონა. წიგნი დავამთავრე და სიცხემაც დამიწია. მართლა მოგზაურობასავით იყო მთელი ეს გამოცდილება.

რამდენიმე თვეში ჩემი მშობლების სახლში ვიყავი მარტო, და ტელეფონმა დარეკა. კაცი იყო და ხმით დედაჩემი ვეგონე. სახლში არ არის-მეთქი და თუ შეიძლება გადაეცი, გურამ დოჩანაშვილი ვარ და დამირეკოსო. მახსოვს რომ დამცხა ემოციისგან. რაღაც ვილუღლუღე, ვცდილობდი მეთქვა როგორ მომეწონა მისი წიგნი სულ ცოტა ხნით ადრე. ყველაფერს მიხვდა და დიდხანს მელაპარაკა. ახლაც მახსოვს მისი კეთილი ხმის ტემბრი. ისე მოხდა, რომ მას მერე აღარასოდეს შევხვედრივარ.

ყველასთვის საყვარელი მწერალი, გურამ დოჩანაშვილი 26 მარტს 82 წლის გახდა.