როდემდე გაგრძელდება გორდის დადიანისეული ტყე-პარკის გაჩანაგება?!
ეს კითხვა უჩნდება თითქმის ყველას, ვინც დადიანისეულ ტყე-პარკში ერთხელ მაინც გაივლის. ხეივნები, სადაც ადრე ეტლითა და ფაიტონით სეირნობდნენ, ორხიდიანი მანქანების სავალ გზად იქცა. მიწის საფარი დღითიდღე ზიანდება და უნიკალური ჯიშის ხეების ფესვები უმოწყალოდ ნადგურდება.
გორდის დადიანისეული ტყე-პარკი, ჯერ კიდევ ხონის რაიაღმასკომის დადგენილებით, 1924 წელს, ბუნების ძეგლად გამოცხადდა.
ცნობილია, რომ მე-19 საუკუნის 40-იან წლებში, მთავარმა დავით დადიანმა სასახლესთან ერთად ბაღის გაშენება დაიწყო. დავით დადიანმა და მისმა მეუღლემ, ეკატერინე ჭავჭავაძემ, ავსტრიიდან მოიწვიეს დეკორატორი ჟოზეფ ბაბინი. მის მიერ დაიგეგმა გორდის ბაღი, რომლის განაშენიანების პრინციპი სასახლიდან მიმავალი დიაგონალური ხეივნებით და მათ შორის მოთავსებული ყვავილნარით, ავზებით და ბზა-ბუჩქნარს შორის მოთავსებული წყაროებით იყო გამოხატული.
1878 წელს გორდის ბაღის დასრულება იტალიელ გაეტანო ზამბერლეტის მიანდეს. გაეტანომ კარმიდამოში მოაწყო ორანჟერეა, სადაც გამოყავდა მცენარეები. ნიკოლოზ დადიანმა 1891 წელს ევროპული ორანჟერეებიდან ნერგები ჩამოიტანა.
ნიკოლოზ დადიანის სიცოცხლეში ბაღში დიდი საფუტკრე მეურნეობა განვითარდა. დასავლეთის ჭიშკრის შესასვლელთან მდებარე „გედების ტბა“ და სამხრეთით გამართული სათევზე ტბორი, რომელშიდაც ანკარა წყარო ჩაედინებოდა ბაღის მშვენება იყო. 1903 წელს ნიკოლოზ დადიანი, ხოლო 1907 წელს ზამბერლეტიც გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ბაღის განაშენიანება შეწყდა. თავდაპირველად გორდის დადიანისეული ტყე პარკი 80 ჰა-ზე იყო გაშენებული. 15 ჰა. ყვავილებსა და დეკორატიულ მცენარეებს ეკავა.
ბოლო მონაცემებით (აღწერის დრო უცნობია) პარკის ტერიტორია 51 ჰა-ს შეადგენს. აქ ადგილობრივი სახეობის 89 და ეგზოტიკური სახეობის 59 ხემცენარეა გაშენებული. სულ, 1495 ძირი ადგილობრივი, ხოლო 145 ძირი ნერგი – შემოტანილი.
ადგილობრივების მხრიდან იყო მცდელობა, რომ სახელმწიფოს დადიანისეული მამულის პირვანდელი იერსახის აღდგენაზე ეზრუნა, რაც უნიკალური ჰავის, მდებარეობისა და ისტორიის გამო, ვიზიტორთათვის ახალ მიზიდულობის ცენტრს შექმნიდა. საბჭოთა პერიოდში, როდესაც აქ ზოოვეტერინარული ტექნიკუმი და მოგვიანებით სანატორიული სკოლა ინტერნეტი ფუნქციონიერებდა, ადგილობრივებს არ ეზღუდებოდა უფლება ესარგებლა ტყე-პარკის უნიკალური ჰავით.
გორდის მცხოვრებთა ნაწილი კვლავაც გამოხატავს იმედს რომ ამ უნიკალური ძეგლის გადარჩენა-აღდგენა კვლავაც შესაძლებელია და სახელმწიფო მასზე დროულად იზრუნებს.
სურათზე : დადიანების სასახლის პირვანდელი სახე.
სტატიის ავტორი: ნანი თოშხუა
