საქართველოს ტერიტორიაზე წარმოებული ორივე ომის შედეგად 1990 და 2008 წელს კულტურული მემკვიდრეობა დაინგრა და დაზინდა. სტრატეგიული ობიექტების გარდა რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე 800-მდე კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია მოხვედრილი. მათ შორის იკორთისა და წირქოლის ტაძრები, არმაზის ეკლესია, თიღვის მონასტერი და ბევრი სხვა ქართული კულტურულის უნიკალური ძეგლი.
„მეგა ტვ“ 5 ძეგლეს გაგაცნობთ, რომელიც რუსეთის მიერ ოკუპირებულია და საფრთხის ქვეშაა.
ერედვის ბაზილიკა – წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია სოფელ ერედვში ქ. ცხინვალიდან ჩრდილო–დასავლეთით, 7 კილომეტრში მდებარეობს. ერედვის ბაზილიკა X საუკუნის პირველი თარიღიანი ძეგლია, რომლის ხუროთმოძღვარიც თეოდორე თაფლაისძე იყო.
ერედვის სამნავიანი ბაზილიკა ნაგებობათა იმ ტიპს მიეკუთვნება, რომელიც ადრეფეოდალურ ხანაში შეიქმნა და მხოლოდ ქართული ხუროთმოძღვრებისათვისაა დამახასიათებელია. ამ ტიპის ბაზილიკები ჩვენი ქვეყნის გარეთ არ გვხვდება. ტაძარმა ჩვენამდე თავდაპირველი სახით მოაღწია. მართალია, ტაძარს ეტყობა ადრინდელი რესტავრაციის კვალი, მაგრამ ამას ეკლესიისათვის გარეგნული იერსახე არ შეუცვლია.
მსგავსი ეკლესიების შენებას 10-15 წელი სჭირდებოდა და სავარაუდოდ, ხუროთმოძღვარი თეოდორე თაფლაისძე ამ ტაძრის აგებას დაახლოებით, 915 წელს დაასრულებდა.
ერედვის წმინდა გიორგის ეკლესიის მთავარი ნაწილი უგუმბათო ნავია, რომელსაც შესასვლელი კარები სამხრეთიდან აქვს. ჩუქურთმები კი თავმოყრილია ტაძრის კართან და სარკმლებთან. სამკაულებიც ეკლესიას ბევრი არ აქვს. ჩუქურთმების სახეებიც მარტივია. ერედვი ოკუპირებულია.
წირქოლი, იგივე წირქვალი – VIII საუკუნის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია შიდა ქართლში (ქსნის ხეობა), დაბა ახალგორის ჩრდილოეთით მდებარე სოფელ წირქოლში, მდ. ქსნის მარჯვენა ნაპირზე მდებარეობს. ეკლესიის აგების ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის, თუმცა მისი ხუროთმოძღვრების და მორთულობის მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, ის VIII საუკუნეშია აშენებული. ასევე, არ შემორჩენილა ცნობები ეკლესიის ამგებზე.
წირქოლის ეკლესიაში ღვთისმშობლობას ხატობა იმართებოდა, რომელსაც მომლოცველები ახლომახლო სოფლებიდან ესწრებოდნენ. ეკლესიის გვერდით არის სასაფლაო. საფლავის ქვებზე გამოსახულია ადამიანები ძველ ქართულ ტანისამოსში. ეკლესიის მახლობლად ასევე დგას ციხე, რომელიც პირველად X საუკუნეში განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით იხსენიება ქართულ ისტორიულ წყაროებში.
წირქოლის ეკლესია ნიქოზისა და ცხინვალის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია. ამჟამად ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას და მათ შორის სოფელ წირქოლსაც, რუსი ოკუპანტები აკონტროლებენ.
თიღვის ტაძარი – შუა საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსია აღმოსავლეთ საქართველოში. მონასტერი ადმინისტრაციულად ყოფილი ზნაურის რაიონის, შემდეგ ქარელის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შემავალ სოფელ თიღვის ტერიტორიაზე მდებარეობდა.
თიღვის ტაძარი ძეგლთა იმ რიცხვს მიეკუთვნება, რომელთაც შემორჩენილი აქვთ დათარიღებული ქტიტორული წარწერა. ქართული მატიანეები ძეგლის ქტიტორად დავით აღმაშენებლის ასულს თამარს ასახელებენ. მათივე ცნობით, თამარს თიღვის ტაძარი 1152 წელს დაუმთავრებია და აქვე აღკვეცილა მონაზვნად. გადმოცემის მიხედვით თამარი თიღვის მონასტერში უნდა იყოს დასაფლავებული.
2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ ოკუპირებულია რუსეთის მიერ.
ლარგვისის მონასტერი — სამონასტრო კომპლექსი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ სამაჩაბლოში, სოფელ ლარგვისის მახლობლად, მდინარე ქსნისა და ჭურთის შესართავთან მდებარეობს.
ვინაიდან მონასტერი ორი მდინარის შესართავთან იყო გაშენებული და წყალდიდობა დიდ ზიანს აყენებდა, შემდგომში ქსნის ერისთავებმა სამონასტრო ნაგებობები მთის ფერდობზე განათავსეს. მონასტრის ადრეული ნაგებობებიდან მცირედიღაა შემორჩენილი.
ლარგვისის ხუროთმოძღვრული ანსამბლის შესახებ უფრო ზუსტი და მეტი ცნობები XIV საუკუნიდან მოგვეპოვება. მასალები ცხადყოფენ, რომ ლარგვისი ქსნის ერისთავების განსაკუთრებული მზრუნველობის საგანი იყო, როგორც მათი თავდაპირველი სალოცავი და სამარხი.
ლარგვისის სამონასტრო ანსამბლი კოშკებიანი ციხე-გალავანის, საცხოვრებელი ნაგებობების, გუმბათოვანი ეკლესიისა და ცალკე მდგარი კოშკის შედგება. ამათგან ყველაზე უკეთაა შენახული გუმბათოვანი ტაძარი, ყველაზე ცუდად – ცალკე მდგარი კოშკი.
ლარგვისი ოკუპირებულია.
ძარწემის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის ცხინვალის რეგიონში, სოფელ ძარწემში მდებარეობს. ტაძარი X-XII საუკუნეებშია აგებული, გვიანდელი გადაკეთებით. ეკლესია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითაა ნაგები, რომელიც შემდეგ შელესილია. ფასადები მოკლებულია დეკორატიულ მორთულობას. კარნიზი მარტივპროფილია-ნია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. ფასადების მორთულობის დეკორატიული სისტემის მიხედვით ეკლესია განეკუთვ-ნება X-XI საუკუნეებს. ეკლესიას მრავალი შეკეთება-გადაკეთების კვალი ატყვია, რამაც ნაწილობრივ ფა-სადებს დაუკარგა თავდაპირველი სახე. დაზიანებულია ეკლესიის კამარა, სარკმლები, მინაშენის იატაკი. სახურავზე ამოსულია მცენარეები.
2008 წლის ომის შედეგად საქართველომ 189 სოფელზე დაკარგა კონტროლი . რუსეთის საოკუპაციო რეჟიმის ქვეშ არის 125 სოფელი, მათ შორის იკოთი, ხუდალიანი, ქარქუშეთი, შაბათკავა, ბუჩუკური, აძგარა, ტვიბრაშენი და სხვა მრავალი.
რუსეთს საქართველოს 20 პროცენტი აქვს ოკუპირებული.
